وسيلهء آنها از دوستانش دفع شرّ مىكند و تو از آنها هستى . و در روايت ديگرى آمده : انّ للّه مع كلّ طاغية وزيرا من اولياءه يدفع به عنهم . « 1 » خدا را در كنار هر طغيانگرى ، يارانى هست كه به وسيلهء آنها بلاها را از دوستانش دفع مىكند . تأكيد امام بر درستى و حتى لزوم كار على بن يقطين و نيز توصيه‌هايى كه گذشت ، نشان مىدهد كه آن حضرت از وى در دفاع از حقوق شيعيانش بهره‌گيرى مىكرده است . دربارهء على بن يقطين خبر چينىهاى فراوانى شد كه با استفاده از تقيّه و راهنماييهاى امام كاظم از مهلكه نجات يافت . « 2 » ابن يقطين همچنين در حل پاره‌اى از مشكلات مذهبى كه حكومت با آن درگير مىشد مىكوشيد تا از نظرات امام كاظم عليه السّلام بهره‌گيرى كند . « 3 » مبارزه با علماى خود فروخته و فاسدى كه خود را در خدمت دربار عباسى قرار داده بودند ، نمونهء ديگرى از مبارزات امام كاظم عليه السّلام است كه در كلمات آن حضرت ديده مىشود . وجود اين افراد در دستگاه خلافت ، مشروعيّت آن را از نظر عوام تضمين مىكرد و به طور طبيعى عاملى در مقبوليت حكومت بود . به همين جهت چنين افرادى در دستگاه خلافت از محبوبيّت فراوانى نيز برخوردار بودند . در روايتى از آن حضرت آمده كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود : الفقهاء امناء الرّسل ما لم يدخلوا فى الدّنيا ؛ « 4 » فقها تا هنگامى كه خود را به دنيا نفروخته‌اند امناى پيامبرانند . سؤال شد : چگونه در دنيا داخل مىشوند ؟ حضرت فرمود : اتّباع السّلطان فإذا فعلوا ذلك فاحذروهم على أديانكم ؛ وقتى كه پيروى از حكّام نمايند . در اين زمان بر دين خود از آنان بترسيد . نمونهء چنين عالمانى كسانى بودند كه هارون هنگام شهادت امام ، از آنها بر مرگ طبيعى امام شهادت خواست و از وجهه آنها براى تحميق مردم استفاده كرد . بىمناسبت نيست در پايان اين بحث اين نقل را نيز بياوريم كه امام كاظم عليه السّلام

--> ( 1 ) . رجال كشى ، ص 435 ( 2 ) . الارشاد ، ص 275 - 274 ؛ الخرائج و الجرائح ، ص 297 ( 3 ) . تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 185 ( 4 ) . بحار الانوار ، ج 2 ، ص 36